୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଛାଡ଼ିଲେ ISRO !

ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO)ରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଇସ୍ତଫା ଓ ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର (Voluntary Retirement)କୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ରର ମହାକାଶ ବିଭାଗ (Department of Space – DoS) କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଗଗନଯାନ ସମେତ ଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାକାଶ ମିଶନ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା କିମ୍ବା ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଆବେଦନକୁ ଆଉ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ ନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଜୁଲାଇ ୧୪ରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ୟୁଆର୍ ରାଓ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସେଣ୍ଟର (URSC), ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର (VSSC) ସମେତ ଇସ୍ରୋର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଗୁଡ଼ିକୁ ପଠାଯାଇଛି।

ଗଗନଯାନ ମିଶନ୍‌କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି ଇସ୍ତଫା

ମହାକାଶ ବିଭାଗର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ନିକଟ ଅତୀତରେ ଗ୍ରୁପ୍-‘ଏ’ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଓ ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଆବେଦନ ହଠାତ୍ ବଢ଼ିଛି। ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଗନଯାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱର ପ୍ରକଳ୍ପରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବାରୁ ସରକାର ଏହି କଡ଼ା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଗଗନଯାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶନ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା କିମ୍ବା ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଆବେଦନକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୁପାରିସ ସହ ମହାକାଶ ବିଭାଗକୁ ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ପଠାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

୨୦୨୦ର ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ୨୦୨୦ରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଦଳାଇଛି। ସେତେବେଳେ ବୈଜ୍ଞାନିକ/ଇଞ୍ଜିନିୟର-ଏସଜି (Scientist/Engineer-SG) ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରୁପ୍-‘ଏ’ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା କିମ୍ବା ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଆବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଧିକାର ଇସ୍ରୋ କେନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଛି।

ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସତୀଶ ଧାୱନ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର (SDSC), ଲିକୁଇଡ୍ ପ୍ରୋପଲ୍ସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ସ ସେଣ୍ଟର (LPSC), ସ୍ପେସ୍ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ସ ସେଣ୍ଟର (SAC), ନ୍ୟାସନାଲ୍ ରିମୋଟ୍ ସେନ୍ସିଂ ସେଣ୍ଟର (NRSC), ISTRAC ଏବଂ ମାଷ୍ଟର କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଫ୍ୟାସିଲିଟି (MCF) ସମେତ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପଠାଯାଇଛି।

ISRO ପାଇଁ କ୍ଷତି, ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ ପାଇଁ ଲାଭ ?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟ ଅତୀତରେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ କର୍ମଚାରୀ ISRO ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର URSC ଏବଂ ତିରୁବନନ୍ତପୁରମର VSSCରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଇସ୍ତଫା ହୋଇଛି।

ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିବା ବରିଷ୍ଠ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିକ୍ଟର ଜୋସେଫ୍ ଟି ଅନ୍ୟତମ। ସେ VSSCରେ LVM3 (ପୂର୍ବରୁ GSLV Mk III) ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ। ଗଗନଯାନ ମିଶନ୍ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ଲଞ୍ଚ୍ ଭେହିକଲ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱରେ ସେ ପ୍ରାୟ ୧୩ ମାସ ରହିବା ପରେ ଫେବୃଆରୀରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ।

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିବା ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ୨୦୨୦ରେ ଭାରତ ସରକାର ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଖୋଲିବା ଏବଂ ୨୦୨୩ରେ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ନୀତି ଲାଗୁ କରିବା ପରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ମହାକାଶ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ରହିଛି। ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର ନିବେଶ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିବାବେଳେ, କେବଳ ୨୦୨୫ରେ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର ନିବେଶ ମିଳିଛି। Pixxel, Dhruva Space, Skyroot Aerospace, Agnikul Cosmos ଓ Bellatrix Aerospace ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଣୀ କମ୍ପାନୀ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି।

ସମ୍ପ୍ରତି ISROକୁ ଲାଗିଛି ଝଟକା

ଇସ୍ତଫା ସହିତ, ନିକଟ ଅତୀତରେ ISROର କିଛି ମିଶନ୍‌ ମଧ୍ୟ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଇସ୍ରୋର “ୱାର୍କହର୍ସ” ଭାବେ ପରିଚିତ PSLV ରକେଟ୍ ଗତ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ମିଶନ୍‌ରେ ବିଫଳତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି।

ଜାନୁଆରୀରେ PSLV-C62 ମିଶନ୍‌ରେ EOS-N1 ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଉପଗ୍ରହ ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପେଲୋଡ୍‌ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ସମୟରେ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେବାରୁ ରକେଟ୍ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲା।

ସେହିପରି ଗତ ବର୍ଷ ମେ’ ମାସରେ PSLV-C61/EOS-09 (RISAT-1B) ମିଶନ୍‌ରେ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଇବାରୁ ରକେଟ୍ ୫୨୯ କିଲୋମିଟର ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସମକାଳୀନ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିଲା ଏବଂ ମିଶନ୍ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା।

ତେବେ ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସତ୍ତ୍ୱେ ISRO ବର୍ତ୍ତମାନ ଗଗନଯାନ, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୪, ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଷ୍ଟେସନ୍ (BAS) ଏବଂ ମଙ୍ଗଳଯାନ-୨ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଗାମୀ ମିଶନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛି।